يكشنبه 6 فروردين 1396 23:29:47
23 بهمن 1395 12:54:43
رئيس سازمان برنامه و بودجه آذربايجان شرقي در گفت‌وگو با فارس: بنگاه‌هاي اقتصادي كه به دست خودشان حذف مي‌شوند/نمره 30 به اقتصاد

رئيس سازمان برنامه و بودجه آذربايجان شرقي گفت: در شرايط فعلي هر بنگاهي كه بهره‌ور و دانش بنيان باشد، به شكل علمي مديريت و با نوآوري حركت كند، بازار و صادرات دارد و قطعا به سود مي‌رسد اما شركت‌هايي كه داراي اين ويژگي‌ها نباشند دچار مشكل خواهند شد و كساني كه خود را با موج فعاليت مبتني بر بهره‌وري و نوآوري همراه نكنند لاجرم بدست خودشان حذف خواهند شد.

به گزارش روابط عمومي سازمان برنامه و بودجه آذربايجان شرقي به نقل از خبرگزاري فارس از تبريز، داود بهبودي در سه سالي كه مسئوليت برنامه و بودجه استان را به عهده گرفته از پاسخ‌گويي به سؤوالات ريز و درشت خبرنگاران  طفره نمي‌رود و همچون استادي كه بخواهد شاگردانش را به تحقيق و تفحص وا دارد، اهالي رسانه را هم به پرس و جو و يافتن پاسخ مسائل و معضلات اقتصادي جامعه تشويق مي‌كند و همانطور كه سؤوال پرسيدن را يك وظيفه براي خبرنگار قلمداد مي‌كند؛ پاسخگويي مناسب را نيز تكليفي براي خود مي‌داند.

فرصتي يافتيم تا سراغ رئيس سازمان برنامه و بودجه آذربايجان‌شرقي رفته و سؤوالات ريز و درشت خود را در باب مسائل مختلف اقتصادي و برنامه ريزي استان از وي جويا شويم:

 

بنگاه‌هاي اقتصادي كه بدست خودشان حذف مي‌شوند

فارس: از نظر شما سياست‌هاي اقتصادي دولت در سه سال گذشته تا چه اندازه موفق بوده‌اند؟

يكي از شاخصه‌هاي بزرگ ارتقاء فضاي كسب و كار بود. بهبود فضاي كسب و كار الزامات مختلفي دارد كه يكي از الزاماتش شفافيت و ثبات تصميمات دولت است.

دولت به عنوان اقدام اول در سياست‌گذاري‌هايش در عرصه اقتصاد هدفگذاري كرده بود كه تورم بالاي 40 درصد را مديريت كند. شرايط ما تورم ركودي بود و براي مواجهه با اين وضعيت بايد از كنترل تورم شروع مي‌كرديم. تورم را با سرعتي بيش از آنچه تصور اقتصادانان بود كنترل كرديم و به يك عدد تك رقمي در ماه‌هاي اول سال 95 رسانديم. همين امر نشان داد سياست‌هايي كه دولت اتخاذ كرده موفق بوده است. اگر ما شاهد كاهش نرخ سود سپرده‌هاي بانكي و سود تسهيلات هستيم در پرتو مديريت تورم بوده است و اگر تورم پابرجا بود چنين اتفاقاتي نمي‌افتاد.

البته چالش ما فقط تورم نبود نارسايي‌هاي ديگري هم داشتيم و در مباحثي مثل ركود، بيكاري جوانان، بازارهاي مالي، بانك‌ها و صادرات و ... با چالش‌هاي فراوان روبه‌رو هستيم و اگر ما روي اقتصاد مقاومتي تاكيد داريم به دليل وجود همين چالش‌ها است و اگر اقتصاد ما قوي و مقاوم بود از اقتصاد مقاومتي صحبت نمي‌كرديم.

در اين عرصه در زمان دولت قبلي شايد بسياري از بنگاه‌هاي ما احساس ركود نمي‌كردند چرا كه از سود تورم بهره مي‌بردند؛ وقتي تورم مديريت شد بنگاه‌ها از سود تورمي بي‌بهره شدند و بايد برحسب عملكرد خوب و كارآيي خود به سود مي‌رسيدند. در نتيجه بنگاه‌ها احساس فشار بيشتري مي‌كنند چرا كه سود كاذبي كه از محل تورم عايدشان مي‌شد ديگر حاصل نمي‌شود.

در شرايط فعلي هر بنگاهي كه بهره‌ور و دانش بنيان باشد، به شكل علمي مديريت و با نوآوري حركت كند، بازار و صادرات دارد و قطعا به سود مي‌رسد اما شركت‌هايي كه داراي اين ويژگي‌ها نباشند دچار مشكل خواهند شد و به‌نظر بنده در اين مسير، تكليف بسياري از واحدهاي اقتصادي ما با خودشان و با اقتصاد روشن خواهد شد.

كساني كه خود را با موج فعاليت مبتني بر بهره‌وري و نوآوري همراه نكنند لاجرم بدست خودشان حذف خواهند شد.

 

 

فارس: نظرتان در مورد وضعيت كسب و كار در كشور و استان چيست؟

اصلاح فضاي كسب و كار آثارش را در تمام سطح كشور و مناطق نشان مي‌دهد. استان ما هم تحت تاثير فضاي كسب و كار قرار دارد. شاخص‌‌هاي جهاني فضاي كسب و كار نشان مي‌دهد ما از رتبه 153 جهاني به 118 ارتقاء يافته‌ايم و نهادهاي بين‌المللي هم بهتر شدن فضاي كسب و كار ما را پذيرفته‌اند ولي اين رتبه براي ما قانع كننده نيست و خيلي مي‌تواند بهتر از اين باشد.

ضمن اينكه ساير شاخص‌هاي اقتصادي جامعه هم بايد بتوانند تسهيل فضاي كسب و كار را در فعاليت‌هاي اقتصادي فراهم كنند هدف دولت رسيدن به رتبه 70 در سال‌هاي آتي است كه دور از دسترس نخواهد بود.

 

واحدهايي كه به رانت و سودهاي تورمي و كاذب عادت ندارند موفق‌تر هستند/ ركود شديد در حوزه صنعت

فارس: با اين اوصاف هنوز ركود شديد واحدهاي توليدي را به شدت متاثر كرده است؛ فكر مي‌كنيد علت چيست؟

يكي از چالش‌هاي موجود براي خروج از ركود ضعف ساختاري نهادهاي توليدي ما است و البته ضعف‌هاي نهادهاي مالي و پولي ما هم در كنارش موثر است ولي كساني هم هستند كه در اين شرايط موفق عمل مي‌كنند كه نشان مي‌دهد بستر چنين فعاليت‌هايي هم وجود دارد و اگر همه واحدها نتوانسته‌اند چنين عملكردي داشته باشند نشان مي‌دهد شرايط و ويژگي‌هاي لازم را كسب نكرده‌اند.

ما از سال هاي 94 و 95 معمولا به عنوان سال‌هايي ياد مي‌كنيم كه ركود شديدي بر اقتصاد بويژه درحوزه صنعت حاكم است. بخش كشاورزي ما خيلي تحت تاثير مسائل اين چنيني قرار نمي‌گيرد چرا كه بافت مشخصي دارد و نوسانات ارزي، تسهيلات بانكي و ... چندان در اين بخش مفهوم نمي‌يابد. در مقابل صنعت به شدت تحت تاثير قرار مي‌گيرد و خدمات هم تابعي از صنعت است.

به هر حال كانال‌هاي تقاضا در اقتصاد ما اعم از تقاضاي موثر خانوارها (مصرف)، تقاضاي موثر دولت (بودجه عمراني و سرمايه‌اي)، تقاضاي موثر بخش خارج (صادرات) و تقاضاي موثر بانكي و پولي (اعطاي تسهيلات) در حال حاضر به صورت محدود عمل مي‌كنند لذا چرخش اقتصادي ضعيف است. با اين حال همانطور كه در سؤوال قبلي اشاره كردم واحدهائي كه به رانت و سودهاي تورمي و كاذب عادت نداشته و مبتني بر بهره‌وري و نوآوري حركت مي‌كنند موفق‌تر هستند.

 

فارس: استان آذربايجان شرقي تا چه اندازه تحت تاثير ركود اقتصادي قرار دارد؟

استان ما هم فارغ از پديده ركودي كشور نيست و صنايع ما هم دچار ركود هستند كه اميدواريم با حركت‌هايي كه انجام مي‌شود بتوانيم بخشي از مسائل را تخفيف دهيم و به‌تدريج اين بن‌بست هم شكسته شود.

 

فارس: چه عواملي شما را بر آن داشت كه از روز اول قبول مسؤوليت به فكر تدوين سند تدبير توسعه استان بيفتيد؟

از روز اول بنا را بر اين گذاشتيم كه كار علمي و كارشناسي بكنيم و از جمله تصميمات اين بود كه برنامه تنظيم كنيم كه اين برنامه توسط مشاوران اقتصادي جناب آقاي استاندار در دانشگاه تبريز و با همكاري سازمان برنامه و بودجه استان، دستگاه‌هاي اجرايي استان، بخش خصوصي و نهادهاي مدني در يك پروسه 14 ماهه تدوين شد.

البته در زمان آغاز تدوين سند، بنده سرپرست گروه مشاوران اقتصادي بودم. محصول اين فرايند و نسخه نهايي سند اخيرا توسط معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور رونمايي شد.

اين نسخه يك مجموعه سه جلدي است. جلد اول به مفاهيم، مباني و چارچوب هاي روش برنامه ريزي هسته هاي كليدي مي پردازد. جلد دوم حاوي اسناد بخشي و فرابخشي و جلد سوم هم مربوط به اسناد شهرستاني است كه براي تك تك بخش ها و شهرستان ها محور توسعه تعريف كرديم، با رويكرد مشاركتي و اتكاء به منابع غيردولتي. فكر مي كنيم كار خيلي سنگين، وزين  و خوبي شده و همچنان به عنوان يك برند و كار شاخص در حوزه برنامه‌ريزي كشوري و برنامه‌ريزي منطقه‌اي مطرح است. از سال گذشته عمليات اجرايي اين سند را دنبال و هر سال پايش و اطلاعاتش را به روزرساني مي‌‌كنيم.

 

فارس: تدوين سند تدبير توسعه تاكنون چه تاثيري بر روند مديريت اجرايي استان داشته است؟

سند تدبير توسعه آذربايجان‌شرقي تنها سند برنامه‌ريزي است كه در سال‌هاي اخير با رويكرد هسته‌هاي كليدي تدوين شده است. يكي از آثار مثبت اين سند اين است كه همه فرمانداران و مديران اجرايي برنامه مشخصي براي پيگيري در دست دارند و مديريت كلان استان مي‌‌داند چه مواردي را از زيرمجموعه خود مطالبه كند و چه چيزي را از مجموعه‌هاي فرادستي بخواهد. مثلا وقتي رئيس جمهور و وزرا به استان ما سفر مي‌كنند دنبال پروژه‌هاي ريز و درجه دوم و سوم نمي‌رويم و كارهاي اصلي خود را مطرح مي‌كنيم؛ يا اگر با سرمايه‌گذار خارجي مواجه شويم همه تكاليف خود را در قبال اين سرمايه‌گذار مي‌دانند و پاسخگو هستند و به سراغ طرح‌ها و پروژه‌هايي خواهيم رفت كه در سند تدوين شده است.

يكي ديگر از آثار داشتن برنامه پايبندي به لوازم برنامه است. سازمان مديريت و برنامه‌ريزي به عنوان متولي توسعه، مسئول رصد توسعه، دبير شوراي برنامه‌ريزي و دبير ستاد اقتصاد مقاومتي استان وظيفه دارد اين پايبندي را انجام دهد از اين رو در توزيع و تخصيص منابع هم بايد اين جهت‌گيري را رعايت كنيم. هم در نظارت بايد توجه داشته باشيم كه عملكردها منطبق با اين جهت‌گيري باشد و هم رويكرد جديد ما بايد به سمت جلب مشاركت بخش عمومي غيردولتي و بخش خصوصي باشد.

 

سند تدبير توسعه نسخه عملياتي اقتصاد مقاومتي در استان است

فارس: با اين اوصاف آيا سند تدبيرتوسعه استان با سياست‌هاي ابلاغي اقتصاد مقاومتي تداخل و تقابلي ايجاد نخواهد كرد؟

خير؛ به هيچ وجه. آغاز اجراي سند تدبير توسعه آذربايجان‌شرقي با ابلاغ سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي توام و همراه بود و در واقع مي‌توان گفت سند تدبير توسعه نسخه عملياتي اقتصاد مقاومتي در استان است. يعني ما يك نسخه داريم كه هم برنامه اقتصاد مقاومتي و هم برنامه توسعه استان است. در تهيه برنامه ششم هم اصل موضوعات بر اساس همين سند خواهد بود.

 

دلايل انتخاب آذربايجان شرقي به عنوان پايلوت اقتصادي

فارس: مهمترين دلايلي كه منجر به انتخاب آذربايجان‌شرقي به عنوان استان پايلوت اقتصاد مقاومتي شد، كدام موارد هستند؟

يكي از دلايلي كه استان ما به عنوان پايلوت اقتصاد مقاومتي انتخاب شد اين بود كه ما يك برنامه مدون در اختيار داشتيم. ما تيم مديريتي هماهنگ و توانمندتري داريم و استان ما از جمله استان‌هايي است كه مديريت كلان كشور نگاه مثبتي به توانايي، جديت و پيگيري مديران دارد.

 

اقتصاد مقاومتي مستلزم عمل به نسخه است

فارس: چه تضميني وجود دارد كه سند تدبير توسعه كه به قول شما نسخه عملياتي سياست‌هاي ابلاغي اقتصاد مقاومتي است، به درستي اجرا شود؟

در برنامه‌هاي گذشته تكيه بيشتر روي منابع دولتي بود ولي حالا يك سري منابع در بخش عمومي غيردولتي داريم كه بايد مديريت كنيم. منابع قابل توجهي هم در بخش خصوصي داخلي و خارجي داريم كه اينها را بايد در مسير توسعه ساماندهي كنيم. اينكه بگوييم براي اقتصاد مقاومتي برنامه تهيه كرديم، اين اعلام كردن به تنهايي معجزه نمي‌كند. مثل اين است كه شما سراغ يك دكتر بسيار حاذقي رفتيد كه براي شما نسخه نوشته ولي اگر شما از اين نسخه پيروي نكنيد هيچ اثري در حال شما نخواهد داشت. برنامه تهيه كردن هم چيزي شبيه نسخه نوشتن است و زماني مي‌تواند در درمان، رفع چالش‌ها و بهبودي عارضه‌هاي موجود موثر باشد كه به اين نسخه عمل شود.

 

اقتصاد مقاومتي چيزي نيست جز يك اقتصاد توسعه يافته و پويا

فارس: به عنوان يك اقتصاددان چه تعريفي از اقتصاد مقاومتي داريد؟

در اين عرصه اگر بخواهيم به چيستي اقتصاد مقاومتي اشاره كنيم بايد بگوييم اقتصاد مقاومتي چيزي نيست جز يك اقتصاد توسعه يافته و پويا. هر ويژگي كه شما در اقتصادهاي توسعه يافته سراغ داريد بايد در اقتصاد مقاومتي باشد و هر آنچه كه در اقتصاد مقاومتي تعريف مي‌شود بايد رنگ و بوي توسعه بدهد. اقتصاد مقاومتي اقتصادي درون‌زا، برون‌نگر، دانش بنيان، صادرات محور، مردمي و عدالت‌گرا و ... است و همه اقتصادهاي پيشرفته دنيا به اين ويژگي ها مجهز هستند و در عين حال بايد در مقابل شوك‌هاي برون‌زا آسيب‌ناپذير باشند.

 

 

در حوزه اقتصاد نمره ما بيش از 30 نيست

فارس: علت اين همه تاكيد مقام معظم رهبري و ساير مقامات ارشد براي تحقق اقتصاد مقاومتي چيست؟

اگر بخواهيم به دنبال چرايي اقتصاد مقاومتي باشيم، بايد در نظر آوريم كه ما در بقيه عرصه ها به حدي از توانمندي ها رسيده ايم كه مي توانيم گليم خودمان را از آب بيرون بكشيم. در عرصه سياست بين‌الملل مشكل حادي نداريم و وزن سياسي ما در خور شان ما است. در عرصه دفاعي مشكلي نداريم و قدرت دفاعي ما در حدي بازدارنده است كه كسي هوس ايجاد چالش نظامي و دفاعي براي ما نكند. در عرصه علمي و خيلي از عرصه‌هاي ديگر هم پيشتاز هستيم ولي در عرصه اقتصادي شاخص‌هاي ما مي‌لنگد.

رشد اقتصادي، صادرات، اشتغال، توزيع درآمد و ساير شاخص‌هاي اقتصادي ما مشكل دارد و چالش‌هاي ما در اين عرصه جدي است و اين اقتصاد در خورشان كشوري به نام ايران نيست. اين اقتصاد هم وزن و متعادل با ابعاد سياسي، علمي و دفاعي ما نيست و اگر در آنها نمره ما 70 باشد اينجا نمره ما بيشتر از 30 نمي‌تواند باشد و بنابر همين علت‌ها است كه روي اقتصاد مقاومتي تاكيد داريم.

 

فارس: تحقق اقتصاد مقاومتي نيازمند چه الزاماتي است؟

الزامات اقتصاد مقاومتي هم خيلي مهم است و داشتن يك برنامه شفاف كه اقداماتش فاز به فاز تعريف شده باشد؛ چه از نظر سياستي، چه از نظر پروژه و چه از لحاظ عمليات اجرايي از جمله اين الزامات است. در اين ارتباط منابع و مسئوليت‌ها، حمايت‌هاي دولت و وظايف بخش خصوصي همه و همه بايد تعريف شده و در كنار آن هماهنگي بين تمام نهادهاي اثرگذار موجود باشد و يك فرمانده واحد مي‌خواهد كه كلام قاطع، شفاف و نافذ داشته باشد و فصل الخطاب باشد.

قرارگاه اقتصاد مقاومتي قرارگاهي است كه فرمانده دارد و همه يعني دولت و قوه مجريه، قوه مقننه، نهادها و بنيادها و نيروهاي دفاعي اعم از ارتش و سپاه، روحانيت و ... بايد گوش به فرمان اين فرمانده باشند و از دستوراتش تبعيت كنند. همانند تجربه اي كه ما در دفاع مقدس داريم؛ در حال حاضر با مانع، چالش و تاخير مواجه هستيم ولي به هر حال سمت و سوي حركت ما بايد به اين شكل باشد.

نكته ديگري كه بايد توجه داشته باشيم اين است كه ما بايد اعتبارات دولتي را هر چند هم كه ناچيز باشد به اين سمت سوق دهيم. وقتي مي‌گويم اقتصاد مقاومتي و از سند تدبيرتوسعه صحبت مي كنيم توزيع اعتباري ما نبايد مثل سال هاي قبل باشد. بايد اعتبارات را به سمت پروژه‌هاي عمراني ببريم و همه دستگاه‌ها بايد همراهي كنند. ما بايد با بخش خصوصي مذاكره كنيم و با آنها مفاهمه داشته باشيم. بايد بتوانيم انتظاراتمان را براي سرمايه‌گذاران خارجي تعريف و امكانات داخلي را براي سرمايه‌گذاري آنها فراهم كنيم.

 

با همكاري پيمانكاران پروژه‌ها به علت كمبود اعتبارات متوقف نشده است

فارس: در مورد آخرين وضعيت تخصيص اعتبار پروژه هاي سفر رئيس جمهور به استان صحبت كنيد.

در مورد وضعيت اعتباري پروژه‌هاي سفر هم بايد بگويم، حدود هزار ميليارد تومان براي پروژه‌هاي اين سفر اعتبار پيش‌بيني شد كه بخش عمده پروژه‌هاي ما پروژه هاي زيربنايي و عمده بودند و پروژه كوچك نداشتيم. سال گذشته بخشي از منابع تصويب شده سفر محقق شد ولي بخشي هم به دليل محدوديت‌هاي مالي دولت عملي نشد كه دولت وعده كرده امسال در اولين فرصت تاخير پرداخت را جبران كند.

امسال هم همه پيمانكاران ما فعاليت‌هاي خود را انجام دادند و خوشبختانه با همكاري ارزنده پيمانكاران پروژه‌ها به علت كمبود اعتبارات متوقف نشدند و به سرعت و طبق زمانبندي پيش مي‌روند كه اميدواريم با تحقق وعده‌هاي دولت مبني بر جبران اعتبارات سال گذشته همچنان بتوانيم پروژه‌ها را با زمان‌بندي از پيش تعيين شده پيش ببريم و به سرانجام برسانيم.

 

در جاهايي هم كه پروژه‌ها سودآور نباشد دولت از طريق پروژه‌هاي مكمل تبديل به سودآور مي‌كند

فارس: نظرتان در مورد سياست واگذاري پروژه‌هاي نيمه تمام دولتي به بخش خصوصي چيست؟

سياستي كه در سال‌هاي اخير مبني بر افزايش مشاركت بخش خصوصي، واگذاري پروژه‌هاي دولتي نيمه تمام و در حال بهره‌برداري اتخاذ شده، سياست جامع و درستي است و مقدمات كار را فراهم كرديم و كم كم آمادگي پيدا مي‌كنيم كه پروژه‌ها را در فرآيند اعلام، فراخوان و انتخاب خريدار قرار دهيم. در جاهايي هم كه پروژه‌ها سودآور نباشد دولت اين پروژه‌ها را از طريق پروژه‌هاي مكمل تبديل به سودآور مي كند.

 

سيستم بانكي بين‌المللي ما كاملا روان نيست/اختيار تصميم‌گيري در استان‌ها چندان بالا و در حد توانمندي‌هاي مديريتي استان نيست

فارس: مهم‌ترين چالش‌هايي كه در استان آذربايجان‌شرقي بر سر راه اجراي سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي و سند تدبير توسعه وجود دارند، كدامند؟

چالش‌ها را از چند منظر مي‌توان مورد بررسي قرار داد. يكي از چالش‌ها تامين مالي پروژه‌ها است كه بايد توسط دولت انجام گيرد و به ميزان وصولي درآمدهاي دولت بستگي دارد كه وقتي منابعي در اختيار دارد اختصاص مي‌دهد و وقتي ندارد قطعا پروژه‌ها نيز تحت تاثير قرار مي‌گيرند.

بخشي از چالش‌ها برون‌زا هستند. مثلا ما مي‌خواهيم سرمايه‌گذار خارجي جذب كنيم ولي هنوز سيستم بانكي بين‌المللي ما كاملا روان نيست و سرمايه گذار خارجي وقتي حضور مي‌يابد در انتقال سرمايه‌اش دچار مشكل مي‌شود.

بخشي هم مربوط به اين است كه برخي از سياست‌هاي ما متمركز بوده و اختيار تصميم‌گيري در استان‌ها چندان بالا و در حد توانمندي هاي مديريتي استان نيست كه در اين ارتباط هم تلاش مي كنيم دستگاه هاي ستادي را متقاعد كنيم كه برخي از وظايف خود را به استان‌ها تفويض كنند.

در مواردي نيازمند اصلاح قوانين و مقررات هستيم، سيستم‌هاي مالي و پولي ما هم دچار چالش و اختيارات شبكه بانكي ما محدود است كه بايد مقداري وسعت پيدا كند. در بحث نيروي انساني هم همينطور؛ ما محدوديت هايي در نوين‌سازي نظام اداري داريم كه اميدواريم با ايجاد انعطاف و اعطاي اختيارات بتوانيم به بخشي از اين چالش‌ها غلبه نموده و به سمت توسعه پايدار استان حركت كنيم.


نشاني: آذربايجان‌شرقي، تبريز، اول زعفرانيه، جنب شركت مخابرات استان
نشاني ساختمان مركز آموزش، پژوهش‌هاي توسعه و آينده‌نگري: تبريز، ولي‌عصر، فلكه همافر
كد پستي : 5166618171 - تلفن : 19-33328710(041) - نمابر : 33327171-(041)
Copyright © 2016 www.mporg-eaz.ir 
Powered by Tetis PORTAL